อ้วน – ออกกำลังกายแล้วบาดเจ็บ

อ้วน – ออกกำลังกายแล้วบาดเจ็บ




รศ.นพ.ชาญวิทย์ โคะธีรานุรักษ์

กรณีศึกษา นายสมชายอายุ 35 ปี มาพบแพทย์ที่คลินิกด้วยอาการปวดส้นเท้าทั้ง 2 ข้าง ปวดเจ็บมากที่ส้นเท้าขวา

ประวัติผู้ป่วย 2 เดือนที่แล้วมีปัญหาเรื่องน้ำหนักเพิ่มขึ้น เพราะเลี้ยงฉลองมากไปหน่อยเกือบทุกวัน เลยไปวิ่งออกกำลังกายเพื่อลดความอ้วน หลังจากวิ่งไปได้สัก 1 อาทิตย์ ก็เริ่มมีอาการปวดที่ส้นเท้า พอหยุดวิ่งอาการก็ดีขึ้น ไปวิ่งอีกก็กลับมาเป็นใหม่ และเจ็บมากขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่ปัญหาน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นก็ยังแก้ไม่ได้

การตรวจร่างกาย สุขภาพแข็งแรงดี ยกเว้นมีอาการปวดที่ส้นเท้าทั้ง 2 ข้าง กดเจ็บบริเวณฝ่าเท้า


x บริเวณที่กดเจ็บ

มีภาวะอ้วน วัดไขมันใต้ผิวหนังบริเวณต้นแขนได้ 2.2 ซม. ซึ่งมากกว่าค่าปกติ (0.8-1.4 ซม.) ระบบอื่นๆ ในร่างกายปกติ

การรักษา ได้มีการรักษาทางกายภาพบำบัดเพื่อลดการอักเสบที่ส้นเท้า พร้อมกับให้หยุดวิ่งออกกำลังกายชั่วคราว 1 อาทิตย์ แล้วเปลี่ยนมาเดินแทนวิ่ง เมื่ออาการปวดลดลงได้แนะนำโปรแกรมลดความอ้วนโดยออกกำลังกายชนิด Low impact (กิจกรรมการเดิน การมีกิจกรรมเคลื่อนไหวในระหว่างวัน) และโปรแกรมคุมอาหารประเภทแป้งและน้ำตาลเป็นเวลา 1 เดือน ปรากฏว่าน้ำหนักตัวลดลง 2 กิโลกรัม

จากกรณีนี้ทำให้ทราบว่า...
1. การกินอาหารที่มากเกินกว่าปกติ โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลต่างๆ มักทำให้เกิดความอ้วน น้ำหนักเพิ่มขึ้น ค่าน้ำตาลในเลือดสูง และก่อให้เกิดโรคต่างๆ มากมาย รวมทั้งต้องแบกรับน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น ทำให้ง่ายต่อการบาดเจ็บที่บริเวณเข่า ส้นเท้า

2. การวิ่งออกกำลังกายเป็นการออกกำลังกายที่ดี แต่ไม่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการลดความอ้วน เพราะเหตุผลดังนี้

• เมื่อออกกำลังกายโดยการวิ่ง ร่างกายมีการใช้น้ำตาลกลูโคสเป็นพลังงานมากกว่าไขมัน ดังนั้นเมื่อวิ่งไปสักครู่แล้ว น้ำตาลจะต่ำ และอาจหน้ามืดหรือหิวเพิ่มขึ้น ทำให้ต้องแสวงหาเครื่องดื่มที่ดื่มแล้วชื่นใจ ซึ่งก็จะเป็นเครื่องดื่มหวานๆ น้ำอัดลมทำให้เกิดการสะสมของน้ำตาลแล้วเปลี่ยนเป็นไขมันสะสม ปัญหาโรคอ้วนก็ยังคงไม่ได้รับการแก้ไข

• ในคนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกายเป็นประจำ แล้วต้องการที่จะเร่งรีบออกกำลังกาย เพราะแรงโฆษณา หรือรีบลดความอ้วน ไม่ควรออกกำลังกายโดยการวิ่ง เพราะจะทำให้หัวใจต้องปรับตัวกับการสูบฉีดเพิ่มของเลือดอย่างรวดเร็ว หัวใจต้องทำงานหนักและอาจเกิดอุบัติเหตุด้านหัวใจได้ อาจเกิดอาการหน้ามืดหรือหัวใจหยุดเต้นขณะวิ่ง

• วิ่งแล้วทำให้ปวดขา เพราะขาทั้ง 2 ข้าง ต้องแบกรับน้ำหนักที่เพิ่มกว่าปกติ เมื่อวิ่งแล้วอาจเสียสมดุลของขาทั้ง 2 ข้าง และจะก่อให้เกิดอุบัติเหตุต่อกล้ามเนื้อขาและข้อเท้าได้ และก่อให้เกิดการปวด และเมื่อปวดขาก็ไม่ค่อยได้เคลื่อนไหวก็ยิ่งทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้น

ข้อแนะนำในการออกกำลังกายสำหรับคนอ้วน
1. ควรเป็นการออกกำลังกายแบบแอโรบิกอย่างสม่ำเสมอ เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ แกว่งแขน ฝึกไทเก๊ก หรือ ชิกง ถีบจักรยาน ไม่ควรออกกำลังกายโดยการวิ่งเร็วหรือยกน้ำหนัก เพราะนอกจากจะไม่ช่วยลดความอ้วนแล้ว ยังก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกายได้ง่าย

2. กินมากใช้มาก กินน้อยใช้น้อย ถ้าจำกัดเรื่องกินจุกกินจิก กินแป้ง น้ำตาล กินก่อนนอนลงได้ ท่านก็ไม่ต้องทำงานใช้กำลังมาก ถ้าทำไม่ได้ก็ต้องออกกำลังกายมากหน่อย

3. ควรดำเนินการลดน้ำหนักแบบค่อยเป็นค่อยไป เพราะจะได้ทำได้นานๆ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต้องใช้เวลา และพึงระลึกอยู่เสมอว่า ถ้าอ้วนมากขึ้นเรื่อยๆ สักวันหนึ่งคุณอาจเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โรคเหนื่อยง่าย โรคเส้นเลือดสมองตีบ ซึ่งล้วนแล้วแต่ก่อให้เกิดคุณภาพชีวิตที่เลวลง




ที่มาข้อมูล :นิตยสาร Health Today